Chùa Đặng Xá – Về Làng Cũ, Gặp Lại Sự Bình Yên
Chùa Đặng Xá Ninh Bình mới (Hà Nam cũ) là ngôi chùa cổ thờ Pháp Vân Phật, nổi bật với hương án đá xanh năm 1708, do Tam Sinh Travel giới thiệu.
Chùa Đặng Xá tại thôn Đặng Xá, tỉnh Ninh Bình mới (Hà Nam cũ) là ngôi chùa cổ thờ Đại Thánh Pháp Vân Phật, nổi bật với hương án đá xanh tạo lập năm 1708, được Tam Sinh Travel giới thiệu trong hành trình khám phá di sản tâm linh.
1. Vị trí địa lý Chùa Đặng Xá
Chùa Đặng Xá, tên chữ là Khánh Hưng Tự, tọa lạc tại thôn Đặng Xá, Phường Kim Bảng, tỉnh Ninh Bình mới (Hà Nam cũ). Ngôi chùa nằm trong không gian làng quê Bắc Bộ yên bình, bao quanh bởi cảnh quan xanh mát, tạo nên một điểm đến tâm linh tĩnh tại và linh thiêng.
Theo thần phả và các sắc phong hiện còn được lưu giữ, Chùa Đặng Xá thờ Đại Thánh Pháp Vân Phật, một trong Tứ Pháp – hệ thống tín ngưỡng dân gian lâu đời gắn liền với đời sống tinh thần của cư dân đồng bằng Bắc Bộ. Không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của người dân địa phương, Chùa Đặng Xá còn mang giá trị lịch sử – văn hóa sâu sắc, thu hút du khách và Phật tử tìm về chiêm bái, cầu an và tìm lại sự an yên trong tâm hồn. Với vị trí thuận lợi tại Ninh Bình mới (Hà Nam cũ), Chùa Đặng Xá dễ dàng kết nối trong hành trình khám phá các điểm du lịch tâm linh và văn hóa đặc trưng của khu vực.
2. Lịch Sử Và Nhân Vật Thờ Tại Chùa Đặng Xá
Theo Ngọc Phả do Bộ Lễ triều Lê biên soạn năm 1572, ghi chép sự tích các vị Thần – Phật được thờ tại đình, chùa, đền, miếu thôn Đặng Xá, có nhắc đến Nam Thiên Tứ Thánh Thực Lục – Thuật Cổ Bản. Tư liệu này không chỉ phản ánh đời sống tín ngưỡng dân gian mà còn khẳng định vai trò đặc biệt của Chùa Đặng Xá trong dòng chảy lịch sử Phật giáo Việt Nam.
Sau khi thuật lại sự tích hình thành bốn vị Phật: Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi và Pháp Điện tại thành Luy Lâu, dưới thời Sĩ Nhiếp làm Thái Thú Giao Châu, phần cuối của Ngọc Phả dành dung lượng quan trọng để nói về Chùa Khánh Hưng, nay thuộc xã Đặng Xá, huyện Kim Bảng, phủ Lý Nhân, Ninh Bình mới (Hà Nam cũ).
Ngọc Phả chép rằng, vào thời Tam Quốc, nhân dân xã Đặng Xá thường xuyên chịu cảnh ốm đau, bệnh tật kéo dài. Dân làng đã sang vùng Kinh Bắc cầu đảo Tứ Thánh, nhờ đó mà tai ương tiêu trừ, cuộc sống dần ổn định, nhân dân khỏe mạnh trở lại. Nhận thấy sự linh ứng, dân xã Đặng Xá đã xin rước Pháp Vũ Tôn Phật về thờ tại Chùa Khánh Hưng – Chùa Đặng Xá, hương khói phụng thờ vô cùng thành kính.
Từ đó, Chùa Đặng Xá nổi tiếng là nơi cầu mưa được mưa, cầu tạnh được tạnh, linh nghiệm khắp vùng. Danh tiếng của chùa vang xa, đến mức các bậc đế vương cũng nhiều lần thân chinh tới cầu đảo. Dưới triều Đinh Tiên Hoàng, nhà vua đã đích thân đến Chùa Đặng Xá cầu Phật phù hộ cho quốc thái dân an, thiên hạ thanh bình. Khi đất nước yên ổn, vua ban sắc phong Thượng Đẳng Phúc Thần cho Pháp Vũ Tôn Phật, chính thức ghi nhận vị thế linh thiêng của ngài trong đời sống tâm linh quốc gia.
Đến thời Lý Thái Tổ, nhà vua tiếp tục đến cầu đảo tại chùa. Sau khi dựng nghiệp, Lý Thái Tổ gia phong thêm hai chữ “Đại Thánh”, đồng thời ban cấp 100 quan tiền xanh mỗi năm cho bản xã, bản thôn dùng vào việc tu bổ chùa và sai quan triều đình đến tế lễ định kỳ. Điều này cho thấy Chùa Đặng Xá không chỉ là nơi thờ tự mà còn giữ vai trò quan trọng trong hệ thống tín ngưỡng gắn với vương triều.
Thời Lê Thái Tổ, trong giai đoạn khởi nghĩa Lam Sơn, nhà vua cũng từng cầu đảo tại Chùa Đặng Xá. Khi bình định xong thiên hạ, vua ban sắc phong, tiếp tục cấp 100 quan tiền mỗi năm. Đồng thời quy định cứ mồng 8 tháng 4 âm lịch, triều đình lại sai quan đến cầu đảo, nguyện cho vận nước lâu dài, Phật pháp trường tồn, quốc gia thịnh trị.
Ngọc Phả kết lại rằng, toàn bộ sự tích về Đại Thánh Pháp Vũ Tôn Phật đều được ghi chép đầy đủ trong Thực Lục, giao cho bản xã đời đời phụng thờ. Điều này khẳng định Chùa Đặng Xá là một trong những trung tâm tín ngưỡng cổ xưa, linh thiêng, gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt.
3. Kiến Trúc Cảnh Quan Chùa Đặng Xá
Chùa Đặng Xá (Chùa Khánh Hưng) là một trong những ngôi chùa cổ tiêu biểu của vùng đồng bằng Bắc Bộ, được xây dựng từ thế kỷ XVI dưới thời Nhà Mạc. Trải qua nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử dựng nước và giữ nước, ngôi chùa vẫn được nhân dân làng Đặng Xá, Văn Xá cùng bà con trong vùng gìn giữ, trùng tu và tôn tạo, bảo lưu gần như trọn vẹn dáng vẻ cổ kính, trầm mặc của một ngôi chùa Việt truyền thống trên mảnh đất xưa.
Từ năm 2007 đến năm 2008, với sự quan tâm, hỗ trợ của chính quyền và các ban ngành tại Ninh Bình mới (Hà Nam cũ), cùng sự chung tay của chính quyền địa phương, các đoàn thể, nhân dân làng Đặng Xá, xã Văn Xá, Hội Phật giáo Việt Nam và đông đảo Phật tử thập phương, Chùa Đặng Xá đã được trùng tu, tôn tạo và xây dựng mới với quy mô khang trang, bề thế hơn, nhưng vẫn giữ được hồn cốt kiến trúc Phật giáo truyền thống.
Về tổng thể, chùa được xây dựng theo kiểu chữ “Đinh”, gồm 5 gian Bái Đường (còn gọi là Đại Hùng Bảo Điện) và 2 chái.
Hệ thống cột gỗ tứ thiết lớn, chắc khỏe nâng đỡ toàn bộ kết cấu hai tầng mái, tạo nên không gian Bái Đường và Chính Điện cao ráo, thoáng đãng, trang nghiêm nhưng vẫn thanh thoát. Hai tầng mái lợp ngói truyền thống, các đầu đao uốn cong mềm mại, được chạm khắc họa tiết rồng mây tinh xảo, thể hiện rõ giá trị nghệ thuật và trình độ mỹ thuật dân gian Việt Nam.
Trên đỉnh mái Chùa Đặng Xá là biểu tượng Bánh Xe Pháp Luân, tượng trưng cho trí tuệ, sự giác ngộ và con đường giải thoát trong Phật giáo. Bao quanh các gian chùa chính là hệ thống hành lang liên hoàn, giúp Phật tử và du khách thuận tiện trong việc đi lại, chiêm bái, hành lễ mà không lo mưa nắng, đồng thời tạo nên sự kết nối hài hòa giữa các không gian kiến trúc.
Gian Chính Điện được thiết kế cao và rộng, là nơi tôn trí tượng Phật Thích Ca bằng đồng dát vàng, có trọng lượng hơn 10 tấn. Tính đến năm 2010, pho tượng này được ghi nhận là tượng Phật bằng đồng dát vàng lớn nhất và duy nhất trong khu vực, trở thành điểm nhấn tâm linh đặc biệt, thu hút đông đảo Phật tử và du khách thập phương về chiêm bái.
Ngày nay, Chùa Đặng Xá không chỉ là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của người dân địa phương mà còn là điểm đến văn hóa – tâm linh giàu giá trị lịch sử, góp phần gìn giữ và lan tỏa những nét đẹp bền vững của Phật giáo Việt Nam qua nhiều thế hệ.
Kết luận
Chùa Đặng Xá không chỉ là dấu tích lịch sử gắn với thời Nhà Mạc, mà còn là không gian tâm linh thanh tịnh, nơi lưu giữ giá trị kiến trúc và tinh thần Phật giáo Việt Nam qua nhiều thế kỷ. Về với Chùa Đặng Xá tại Ninh Bình mới (Hà Nam cũ) là hành trình tìm lại sự an yên, lắng nghe và kết nối với cội nguồn.
Nếu bạn mong muốn một chuyến đi chậm rãi, sâu sắc và giàu ý nghĩa, Tam Sinh Travel sẵn sàng đồng hành, mang đến những hành trình du lịch tâm linh được thiết kế chỉn chu, giúp mỗi chuyến đi trở thành một trải nghiệm đáng nhớ.
Xem thêm
